"Ордубалык хот - Уйгарын Хар Балгас" цааш унших »
"Ордубалык хот - Уйгарын Хар Балгас" цааш унших »
"Улиастай хот." цааш унших »
Түшээт хан аймгийн Говь Түшээ гүнгийн хошууны Тотьгальдаа /гарын дарга/ гэгч хүн Цогчин дуганы өмнө 1-2 км-ийн зайд байдаг ундраа сайтай Сангийн далай гэдэг нэртэй усанд адуугаа усалж, Хар бутангийн дэнж дээр хомын байшин бариулснаар Сангийн далай хийд гэж ард нийтэд нэрлэгдэх болсон домогтой.
Цогчин дуганыг бариулсны дараа YIII Богд Жавзандамбад өргөж, түүний айлтгаснаар Жапүтэй /айлтгалтай/ сүм хэмээн Дамбадаржаалин /шашныг бадруулагч/ гэж нэр хайрласан байна. Сангийн далай хийдийн Цогчин дуган нь 10 сүм дугантай, 300 лам хурдаг, цам тоглодог гол дуган байжээ. Цогчин дуганг бариулах хөрөнгө мөнгийг Даншуур жасаас буюу өглөгийн эздийн өргөл бадрын мөнгөөр бариулж, барилгын мод, шавар шохойг нутгаас нь бэлтгэн хөх тоосго, хөх ваар, чимэглэлийг хиисэн байна.
"Угтаал Сангийн Далайн хийд буюу Дамбадаржаалин хийд." цааш унших »
Ноён сумын төвөөс баруун хойш 7км зайд замын дэргэд Толь хад оршино. Хадан цохионы урд тавцанг тэгшилж зассан бөгөөд эргэн тойронд нь хадаг яндар уясан нь холоос тодорхой харагдана. Толь хад нь зүүн хойшоо харсан байрлалтай 2.5 х 10 метрийн харьцаатай гялгар хар өнгөтэй хадан цохио. Хадан цохион дээр шууд очоод эгц харвал юу ч харагдахгүй, харин хаданд нь хацраа наагаад харвал алсад орших уулс, хөх тэнгэр, үүл харагдана. Нутгийн хүмүүсийн дунд Ноён Богд уул, Хатан Сэврэй уул, Толь хадны тухай домгийг ам дамжуулан ярьсаар бидний үеийг хүрчээ. Хэдийгээр Толь хадыг хүмүүс хайрлан хамгаалж ирсэн ч 1970-аад онд Гурвантэс суманд байрлаж байсан Зөвлөлтийн цэргийн ангийн орос цэргүүд автомат буугаар буудснаас болж энд тэндээ эмтэрч сүрхий гэмтсэн гэж нутгийнхан ярьдаг.
"Онгийн хийдийн тухай." цааш унших »
|
Нэрс |
Координат |
Байршил |
|
Өөш Манхан |
N 44° 41' 42.4", E 107° 3 ' 58.9" |
Дундговь аймгийн Өлзийт сумын нутаг. Бөөрний сувиллын газар ажилладаг. Мөн Өөш Манхан тур жуулчны бааз ажилладаг. |
|
Загийн усны хоолой |
N 44° 38' 2.3 ", E 107°15' 57.7" |
Дундговь аймгийн Өлзийт сумын нутаг. Байгалийн нөөц газрын зэрэглэлээр улсын хамгаалалтанд авсан. |
|
Загийн усны худаг |
N 44° 34' 28.4", E 107°11' 29.9" |
|
|
Гурвантэсийн давсны артель |
N 43° 24' 50.1", E 101°35' 11.3" |
Гурвантэсийн хоолойн давсны артель. Давс олборлох газар. |
|
Гурвантэс сумын төв |
N 43° 14' 2.1 ", E 101° 3 ' 3.6 " |
|
|
Нэмэгтийн Улаан хонгил |
N 43° 30' 0 ", E 101° 3 ' 48.4" |
Динозаврын гайхамшигт олдворуудыг хадгалсан цав. |
|
Ноён сумын төв, Толь хад |
N 43° 9 ' 12.5", E 102° 7 ' 39.9" |
Ноён сумын төвөөс баруун хойш 7км зайд замын дэргэд Толь хад оршино. Толь хад нь зүүн хойшоо харсан байрлалтай 2.5 х 10 метрийн харьцаатай гялгар хар өнгөтэй хадан цохио. Эрт галавт уул цогцлон тогтох хөдөлгөөнөөр том цохио чулуу, өнхөрч гулсан бусад чулуулагтай хавирч vрэлдсэнээс ийнхvv гялалзсан толь шиг болсон гэж судлаачид vздэг. |
|
Чойдогийн Боргио |
N 48° 13' 55 ", E 100° 26' 9.1 " |
Чулуут, Их Жаргалантын голуудын бэлчирт ойрхон орших 2 метр орчим эгц хадан босго руу буудаг хүрхрээ. |
|
Цонжийн Чулуу |
N 45° 58' 55.2", E 111°26' 10.6" |
Хvний гараар бvтсэн зургаан талт баганууд мэт тогтсон хvрмэн байц хад Дорноговь аймгийн Дэлгэрэх сумын нутагт байдаг. Тvvнийг нутгийн ардууд цонжийн чулуу гэнэ. |
|
Галуутын Хавцал |
N 46° 36' 32.9", E 99 ° 58' 17.4" |
Олгой нуураас Галуут гол урсан гарах 2 км орчим урт 100-150 м өндөр нарийн хавцал. Хавцалын өргөн дунджаар 10 м. Нарийн газраа 3 м орчим өргөн. |
|
N 46° 34' 31.8", E 99 ° 59' 3.6 " |
||
|
Хомын хоолой |
N 47° 49' 59.6", E 93 ° 15' 42.2" |
Их нууруудын хотгорын Хар нуур, Дөргөн нууруудыг холбож хоолойг Хомын хоолой гэнэ. Зарим сурвалжид нуурын хоолой гэсэн байдаг. Энэ солибцол Хомын хоолойн баруун эрэгт буй худгийн солибцол. |
"Байрзүйн зургийн нэрлэл буюу нэрэлбэр." цааш унших »
Явган аялал - Монгол оронд хамгийн хөгжих боломжтой, нөөц ихтэй аяллын төрөл юм. Монголын аялал жуулчлалын компаниудын бүтээгдэхүүнүүдийг судалж үзэхэд Монголын нутагт хийж буй явган аяллуудыг бүс нутгаар нь Алтайн нурууны, Хангай нурууны, Хэнтий нурууны, Хөвсгөлийн уулсын, Говийн бүсийн гэж хувааж болох юм. Дээрхи бүс нутгуудад голчлон явган аялалууд зохион байгуулагдаж байна. Алтайн нурууны Таван Богд уул, Хотон хурган нуурын орчим, Цамбагарав, Хөх Сэрхийн нуруу, Хархираа Түргэний уулсаар баруун бүсийн явган аяллууд голчлон явагддаг. Хангай нуруунд бол Отгонтэнгэр уул, Эрхэт хайрхан, Найман нуур, Суварга хайрхан, Тэрхийн цагаан нуурын орчим бүс нутагт явган аяллууд явагдаж байна. Дархадын хотгор, Улаан тайга, Зүүн баруун тайга, Хөвсгөл нуур, Хорьдол Сарьдагийн уулсаар Хөвсгөлийн уулсын голлох явган аяллууд зохион байгуулагддаг бол Хэнтий нуруунд Асралт хайрхан, Алтан Өлгий, Хагийн хар нуурын чиглэлүүдэд голдуу явагдаж байна.
"Явган аялал - Аялал төлөвлөлт зохион байгуулалтын тухай миний бодол" цааш унших »
"GPS хүлээн авагчаар газарзүйн солибцол тодорхойлох, явсан замыг системд бүртгэж хадгалах." цааш унших »
"GPS системийн тухай" цааш унших »
"Байр зүйн зургийн тухай товч ойлголт." цааш унших »
Find out the addresses of Mongolian Embassies, Consulates and Missions which are located around the world.
"Mongolian Embassies, and Consulates in the world." цааш унших »
Сөөгтийн агуй нь Хэнтий аймгийн Дадал сумын нутаг Галтайн голын цутгал Сөөгтийн голын хөндийн баруун гар талд Живхээстэйн голын зүүн салаанд орших хадархаг уулын ар шилд хүний нүдэнд харагдахааргүй газарт оршино. GPS солибцол: N 49°10' 18", E 110°58'40", д.т.дээш 1199 метр. Сөөгтийн агуй нь 70 орчим метр урт, босоо тогтоцтой агуй юм. Энэ агуй нь монгол нутагт мэдэгдэж босоо тогтоцтой агуйнуудын хамгийн гүн агуй юм. Сөөгтийн агуйг зарим ном болон guidebook-т Галтайн агуй гэж нэрлэсэн байх нь бий. Сөөгтийн агуйн ерөнхий урт нь 72 метр урт, гүн нь газрын гадаргуугаас 45 метр төгсөх бөгөөд хөндлөнгөөр 36 метр үргэлжилнэ. Уг агуйд салаалсан хонгил нүх байхгүй. Агуйн адарт том жижиг нүх сүв элбэг, заримаас нь ус дусалж мөсөн унжлага тогтсон байдаг. Агуйд унжуу болон ургаа бана ажиглагдаагүй. Агуйн ерөнхий хэлбэр нь хүүдий маягтай. Хүүдий маягийн босоо агуйд агаарын солилцоо муу явагддаг учраас хорт хий үүсэх боломжтой байдагийг анхаарахад илүүдэхгүй биз. Ялангуяа зуны улиралд агаарын солилцоо зогсож хорт хийн хуримтлал бий болох талтай. Уг агуйд зуны улиралд хүрэхэд нэн бэрх. Өвлийн улиралд очвол зүгээр байдаг. Агуйд орохдоо аюулгүй байдлыг сайн хангаж орох хэрэгтэй. Агуйн аманд машинаа ойртуулж машинаас бэхэлгээ хийж орвол зүгээр. Ганц нэгээр эл агуйд орох боломж байхгүй. Уг агуй нь улсын хилд маш ойрхон учир газар сайн мэддэг хүнээр газарчлуулж очих хэрэгтэй. Мөн хилийн зурваст зорчих зөвшөөрлийн бичгийг хилийн цэргийн удирдах газраас авах хэрэгтэй. Уг агуйд анх 1988 онд ШУА-ийн дэргэдэх Хангай-Говь багийнхан орж хэмжээ, эзэлхүүнийг нь тогтоож паспортжуулсан гэдэг.
"Алмас - Хүн гөрөөсний тухай баримтууд" цааш унших »
Дундговь аймгийн Өндөршил сумын нутаг Өлзийт Өндөр модот уулын ар шилд 1400 метрийн өндөрт, N45 35'0.7", E108°19'14.1" солибцолд, хөндийлжийн гаралтай Шар Ханангийн агуй оршино. Агуйн ам холоос харагдахгүй. Агуйн аманд тулж ирэхэд сая харагдана. Агуй нь зэргэлдээ байрласан том жижиг хоёр амтай. Агуйн нийт урт нь 170 метр, хэвтээ босоо хосолмол тогтоцтой. Агуйн амаар орж 10 гаруй метр уруудвал 10-аад метр өндөр, 20 гаруй метр өргөнтэй танхимд орно. Агуй дотроо баруун зүүн зүг салаалсан үндсэн хоёр хонгилтой. Түүний нэг нь 56 метр, нөгөө нь 90 метр урт. Агуйн адарт жоншны талстууд гэрэлд солонгорон харагдана. Энэ агуйд судалгаа хийсэн Ю.М. Морвиль, С.И. Рассказчиков, Д.И. Сагалуев нар Шар Ханангийн агуй, Хэцүү Тээгийн агуйн шохой чулууг 600 сая жилийн настай гэж тогтоожээ. Шар Ханангийн агуй руу орох цооног 70° орчим градусын налуутай тул агуйд орохдоо мэргэжлийн багаж хэрэгсэл, олс, карбин, бэхэлгээ сайн хийж орох хэрэгтэй.
"Богд Очирваань Отгонтэнгэр уулын тухай товчхон" цааш унших »
"Нарны бүтэн хиртэлт - Монгол 2008" цааш унших »
Говь-Алтай аймгийн Жаргалан сумын нутаг Хасагт Хайрхан уулын Хүнхэрийн аманд Амны, Мухарын гэж сонирхолтой хоёр жижиг агуй бий. Мухарын агуйд толгой, элэг, уушиг, нvдний өвчинд тустай рашаантай бол Амны агуйд ходоод, бөөр, эмэгтэй хvний саванд тустай рашаантай хэмээн нутгийн хөгшчүүл ярьдаг. Агуйн рашааныг эрт үед ууланд даяан хийж суусан нэг лам олж нээн хvмvvст хvртээн тусалсан гэдэг. Хүнхэрийн ам нь уул ус жигдэрсэн үзэсгэлэнтэй газар тул 1960-аад оны дундуур Хүнхэрийн аманд нэгдэл дундын амралтын газар байгуулж, рашааныг нь эмчилгээ сувилагаанд ашиглах болсон. Мухарын агуй доторхи чулуунуудыг шимэхэд аманд ус ордог нь сонин санагдсан. Энэ агуйг шүтэж рашаан усыг хүртэж эдгэрсэн хүмүүс олон байдаг. Хүнхэрийн агуйн усны талаар дорвитой судалгаа хийж хүмүүст хүргэн , тайлбарлан таниулж, эмчилгээнд өргөн ашиглавал зүйтэй санагдана. Эдгээр агуйнуудын талаархи мэдээлэл хомс байдаг. Хүнхэрийн агуйнууд байрлах уулын амны солибцол N46°46'17.1", E95°58'57 " оршино.
Баян-Өлгий аймгийн нутаг Хотон Хурган нуурын баруун эрэг, Түргэний уулсын дунд хэд хэдэн үзэсгэлэнтэй сайхан хүрхрээнүүд байдгийн дотроос Бага Түргэний амны хүрхрээ нь хамгийн өндөрт тооцогдоно. Бага Түргэний хүрхрээ нь 36 метрийн өндөр эгц цавчим хаднаас 2 шатлалтайгаар их, бага хоёр хүрхрээ үүсгэн унадаг. Их хүрхрээний өндөр нь 23 метр, Бага Хүрхрээний өндөр 13 метр байна. Бага Түргэний хүрхрээний GPS солибцол - N 48° 30' 28.2", E 88 ° 21' 50.3".

Бага Түргэний доод хүрхрээ
Монголын хүрхрээнүүдийн тухай дэлгэрүүлэн уншихыг хүсвэл энд дар:
Бага Отгонтэнгэр уулын ар бэл Завхан аймгийн Алдархаан сумын нутагт анагаах хосгүй чанартай, гидро карбонат, сульфатын найрлагатай халуун рашаан байдаг. З1 ундарга бүхий уг рашааны халууны хэм нь 40-55 байна. Энэхүү рашааныг 8-р зууны үед Орхоны түрэгүүд эмчилгээ сувилгаанд ашиглаж байсан тухай Тан улсын үеийн судар бичгүүдэд дурдсан байдаг. Отгоны халуун рашааныг монголчууд Очирваанийн мөнхийн ус, Богдын рашаан гэж нэрлэсээр ирсэн түүхтэй. Эл рашаан нь N 47° 48' 11 ", E 97 ° 33' 38.2" солибцолд, далайн тvвшнээс дээш 2510 метрт оршдог. Уг рашааныг одоогоор ваннанд орох хэлбэрээр ашигладаг. Уг халуун рашаан дотор нэгэн сонирхол татахуйц рашаан байдаг. Энэ нь Хийморийн рашаан юм. Бид ч энэ хийморийн рашаанд орсон. Чухам яагаад ингэж нэрлэсний учрыг асуухад даанч мэдэх хүн байсангүй. Рашааны хавь могой ихтэй. Хэрэв ршаанд орж байх үед рашаан усанд могой орж ирвэл ихэд билэгшээдэг юм гэнэ лээ. Рашаанд орж ирсэн могой хүний биеийг ороож бүх өвчин зовиурыг нь авч илиаршуулсан тохиолдлуудын тухай яриа хөөрөө энд зөндөө байх юм. Энэ рашаанд социализмийн үед рашаан сувилалын газар байгуулж зундаа хүмүүс хүлээн авдаг байжээ. Одоо ч энэ рашааныг зорин ирэх хүмүүс их байдаг. Рашаан нь мэдрэлийн гаралтай өвчин, эмэгтэйчүүдийн зарим өвчин, арьсны элдэв харшилыг эмчилэхэд сайн нөлөөтэй гэж рашааны манаач залуу ярьж байв. Рашааны ундарга булгууд дээр жижиг модон байшин барьж, дотор төмөр ванн таьсан байдаг. Төмөр ваннууд нь зэвэрч шарласан, бохир харагдаж байсан бага зэрэг сэжиглэх сэтгэл төрүүлж байсан. Уг хөрөнгө мөнгө хаяаад тохижуулж авбал өөрийн өртгөө хурдан нөхөөд ашигтай ажиллаж болохоор юм шиг л санагдаж байсан. Жаахан сэтгэл гаргах хэрэгтэй юм даа, завханчуудаа.
"Вансэмбэрүү - Тэнгэрийн цэцэг" цааш унших »
"Өлгий хийд ба сөнөсөн хотын түүх" цааш унших »
"Сэндэртийн агуй." цааш унших »
Амарбаясгалант хийдийг тусгайлан судалсан бүтээл бараг үгүй бөгөөд Н.М.Шепетильников, Д.Майдар, Х.Пэрлээ нар өөрсдийн бүтээлд товч байдлаар дурдаж хятад хэв загварын чуулбар хэмээн дүгнэлт өгч байжээ.
"Амарбаясгалантын хийд" цааш унших »
"Аялал төлөвлөлт, зохион байгуулалтын тухай миний бодол" цааш унших »
